Gmina Kuślin Gmina Kuślin

Osada powstała w czasie „potopu Szwedzkiego” w wyniku koncentracji wojsk polskich. Osadę nazwano Wojowny Ostrówek. Późniejsza nazwa „Wążewo” pochodzi od nazwy rzeki przepływającej przez wieś. Na początku XIX w wraz ze zmianą nazwy rzeki (Wąss) zmieniono nazwę wsi na Wąsowo. Pierwszym znanym właścicielem wsi był Żyd Milder. W połowie XVIII w wieś kupili Sczanieccy. Po 1781, a przed 1786r wybudowali pałac barokowo-klasycystyczny. Przez 7 lat wychowywała się w tym pałacu Emilia Sczaniecka. W 1868r. dobra Sczanieckich kupił Richard von Hardt, który zbudował nowy pałac neogotycki oraz rozbudował wieś. Rodzina Hardtów na terenie własnych majątków drukowała własną walutę. W okresie międzywojennym Niemcy stanowili 30% mieszkańców. 27 stycznia 1945r. wieś została wyzwolona. Wąsowo jest obecnie największą wsią gminy. Na terenie dawnego folwarku znajduje się gospodarstwo rolne.


Ciąg widokowy

Zlokalizowany wzdłuż drogi z Wąsowa do Kuślina. Na tym odcinku drogi zauważyć możemy ukształtowanie terenu i formy morfologiczne charakterystyczne dla zachodniej części gminy. Leży on na wale Lwówecko - Rakoniewickim. Występują tu pagórki morenowe o wysokości powyżej 100m n.p.m., którym towarzyszą zagłębienia bezodpływowe lub obniżenie dolinne, zajęte przez użytki zielone. Na granicy wsi Wąsowo, Głuponie, Tomaszewo znajdują się pagórki wydmowe usypane u schyłku ostatniego zlodowacenia. Obszar ten częściowo porośnięty jest lasem.


Aleja Lipowa

Stanowi początkowy odcinek ciągu widokowego Wąsowo do Kuślina. Gatunkiem dominującym jest lipa wielolistna o obwodzie 160-240cm. Stan zachowania dobry. 
 

 

Grupy starodrzewu

Miedzy drogami Wąsowo – Chraplewo i Wąsowo – Głuponie rośnie las mieszany. W zagłębieniach, na podmokłych terenach występuje olcha. W lesie dominują buki, które miejscami tworzą grupy starodrzewu. Miejscami występują również młode lasy sosnowe, z domieszką brzozy na obrzeżu. Licznie występują tu sarny.

 
Głaz narzutowy

W lasach wąsowskich (leśnictwo Chraplewo) jest głaz narzutowy o kształcie stożka trójkątnego. Długość każdego boku wynosi około 3m, a obwód głazu przeszło 8m. Głaz ten jest niedostępny ze względu na podmokłe tereny.


Pałac Sczanieckich

 

palac_szczanieckich__wasowo.jpg [300x225]

Budowla barokowo – klasycystyczna została wzniesiona w latach 1780-1786 dla Sylwestra Sczanieckiego, starosty średzkiego i jego żony Anastazji ze Skórzewskich. Pałac murowany, otynkowany, dwukondygnacyjny, dziewięcioosiowy. Dach czterospadowy kryty dachówką na ryzalitach daszki trójspadowe. W fasadzie frontowej jak i ryzalitach pilastry jońskie. Fasada frontowa zwieńczona trójkątnym frontonem z kartuszem. W nim znajdują się herby: Ogończyk (Skórzewskich) i Ossorie (Sczanieckich) oraz inicjały AS S.A. Pałac jest w bardzo dobrym stanie.

 

Kaplica p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego

 

kaplica_wasowo.jpg [300x226]

Położona jest w pobliżu pałacu. Klasycystyczna rotunda na wzór Panteonu. Zbudowana została około 1790r. z fundacji Anastazji Sczanieckiej. Wystrój wnętrza drewniany, polichromowany. W neorenesansowym ołtarzu z połowy XIX wieku znajduje się obraz Wniebowstąpienia Pańskiego. W 1977r. kaplica została otynkowana, a w roku 1982 kopułę z latarnia pokryto blacha cynkowa. Stan kaplicy dobry.


Cis 

Przed kaplicą, po prawej stronie rośnie ponad stuletni cis.


Pałac

 

palac_hardtow_.jpg [300x224]

Budynek znajduje się w pobliżu pałacu barokowo – klasycystycznego. Wzniesiony został w latach 1870-1872 przez Gustawa Erdmanna dla Richardta von Hardta. Jest to budynek o charakterze okazałego zamczyska. Trójkondygnacyjny, asymetryczny. Rozbudowany w początkach XX wieku w stylu neogotyckim. Gotycki charakter nadają wieże pięciokondygnacyjne, ośmiokątne, które znajdują się w pn. – wch. części pałacu. Staranne wykończenie budynku podkreślają elewacje w cegle likierowej oraz kamienne detale. W czasach świetności posiadał on luksusowe wyposażenie wnętrz. Pałac posiada taras widokowy.

 

Park wiejski

Pierwotnie był założony w XVIII wieku wokół pałacu barokowo – klasycystycznego. W XIX wieku został rozszerzony o tereny leśne z nadaniem charakteru parku krajobrazowego.Obecnie powierzchnia parku wynosi 49,5ha.Centralna cześć stanowi wydłużona dolina z dwiema polanami. W parku przeważa drzewostan liściasty. Gatunkiem dominującym jest buk, z domieszką świerka w zachodniej części. Drzewostan parku jest dobrze zachowany. Rośnie w nim około 250 drzew, o obwodzie powyżej 2m. Od strony folwarku obiekt został otoczony murem , a dalej częściowo siatką.


Grupy starodrzewu – drzewa pomnikowe 

W obrębie parku rośnie około 100 drzew godnych uznania za pomniki przyrody, które miejscami tworzą zwarte grupy starodrzewu. Na uwagę zasługują buki o obwodzie około 560cm oraz lipa 450cm.


Pomniki przyrody

Na terenie parku znajduje się kilka pomników przyrody. Są to : 8 dębów szypułkowych, 1 buk o średnicy 125-130cm, obwód 392-410cm, wysokość 24-26m. Wiek tych drzew określa się na 300 lat.


Dom ogrodnika

Znajduje się przy wjeździe do parku od strony Nowego Tomyśla. Budynek dwukondygnacyjny, na kamiennej podmurówce. Pierwsza kondygnacja murowana, otynkowana, druga częściowo o konstrukcji szkieletowej, częściowo drewniane. Dach kryty dachówką. Budynek zbudowany w 1 ćw. XX wieku. Stan budynku dobry.W pałacu barokowo – klasycystycznym spędziła swoje dzieciństwo Emilia Sczaniecka.


Folwark

Znajduje się przy drodze z Nowego Tomyśla do Kuślina, w bezpośrednim sąsiedztwie zespołu pałacowo – parkowego.
KuźniaPrzy wjeździe do folwarku od strony zachodniej znajduje się kuźnia z 3 ćw. XIX wieku. Jest to budynek dwukondygnacyjny, na kamiennej podmurówce. Pierwsza kondygnacja z czerwonej cegły, druga o konstrukcji szkieletowej. Dach kryty dachówką. Na dachu znajduje się wieża z zegarem, kryta karpiówką. Z prawej strony budynku znajduje się wysunięty podjazd. Stan budynku dobry.


Powozownia ze stajnią koni

Znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie kuźni. Budynek dwukondygnacyjny, z czerwonej cegły, symetryczny, cofnięta część środkowa. Dach kryty łupkiem, szczyty pod okapem wykończone drewnianym, koronkowym ornamentem. Z 3 ćw. XIX wieku.

 

Gorzelnia

Budynek jednokondygnacyjny, kamienno – ceglany. Budynek pochodzi z końca XIX wieku. Stan dobry.
Dom rządcyBudynek wkomponowany jest w mur otaczający folwark (od strony pd.) Położony naprzeciwko alei lipowej, przy przystanku PKS. Murowany , na kamiennej podmurówce, trzykondygnacyjny, kryty dachem łamanym z naczółkami. Trzecia kondygnacja (poddasze) konstrukcji szkieletowej. Ozdobne obramienia okien, zakończone od góry łukami. Zbudowany z 3 ćw. XIX wieku. Stan budynku dobry. 

 

Domy zabytkowe

 

wasowo3.jpg [295x221]

Położone przy drodze biegnącej od folwarku do starej Dąbrowy (kierunek pd) domy zbudowane są symetrycznie, po obu stronach ulicy z aleją lipową (ulica Lipowa).Ulica posiada bruk z XIX wieku.

 

Miejsce zamordowania Janka Bergiera

 

wasowo4_1.jpg [300x423]

Przy drodze Wąsowo – Kuślin 1 km od Wąsowa, kapliczka drewniana usytuowana na dębie obrośniętym bluszczem, upamiętniająca tragiczną śmierć czternastoletniego chłopca zamordowanego przez hitlerowców we wrześniu 1939r.

 

Leśniczówka

Położona przy rozwidleniu drogi Wąsowo w kierunku Kuślina i Głupoń około 2 km od Wąsowa) budynek murowany, część dwukondygnacyjna kryta dachem mansardowym , druga część trzykondygnacyjna posiada poddasze drewniane kryte dachem łamanym. Zbudowany w 4 ćw. XIX wieku. Właścicielem jest Nadleśnictwo Grodzisk Wlkp.

 

Obóz pracy

Założony pod koniec 1941 r. na pn. od wsi przy drodze do Chmielinka zlikwidowany w maju 1942r. Mieścił się w baraku. Przebywali w nim obywatele polscy pochodzenia żydowskiego. Więźniowie pracowali przy budowie autostrady. Na skutek wycieńczenia zmarło 12 osób , 7 osób hitlerowcy powiesili. Podczas likwidacji obozu więźniów wywieziono do Turkowa.